با یاوری همراه
معمار زندگی خودت باش

درمان هیجان‌مدار نقش هیجانات را در انتخاب‌ها، تصمیم‌گیری‌ها و رفتارهای افراد به‌عنوان عاملی اساسی در نظر می‌گیرد؛ فرضش بر این استوار است که عدم آگاهی از عواطف و هیجانات منفی، یا نادیده‌گرفتن آن‌ها، باعث آسیب روانی شده و اثرات منفی بر سازگاری افراد در مواجهه با مشکلات و روابطشان به‌همراه دارد.

طرحواره‌ها مجموعه‌ای از باورهای بنیادین و الگوهای فکری هستند که حول یک موضوع در ذهن فرد شکل گرفته‌اند؛ در زبان عامیانه به آن‌ها «تله‌های زندگی» نیز گفته می‌شود.

فرض اساسی این نظریه بر این است که اگر یک یا چند نیاز از نیازهای پنج‌گانه‌ی اصلی فرد در دوران کودکی به‌درستی تأمین نشود، طرحواره‌های ناسازگار اولیه در او شکل می‌گیرد. این نیازها عبارت‌اند از:

• نیاز به دلبستگی ایمن (امنیت، ثبات، پذیرش و محبت)
• نیاز به خودگردانی، کفایت و هویت
• آزادی در بیان نیازها و هیجانات
• خودانگیختگی، خلاقیت و نیاز به تفریح
• خویشتن‌داری و محدودیت‌های واقع‌بینانه

نوع خاصی از درمان شناختی-رفتاری است که بر این فرض استوار است که برخی افراد واکنش شدید و غیرمعمول به موقعیت‌های هیجانی نشان می‌دهند؛ به‌خصوص موقعیت‌های مرتبط با روابط عاشقانه، خانوادگی و دوستانه.

سطح برانگیختگی این افراد در چنین موقعیت‌هایی خیلی سریع‌تر از سایرین افزایش می‌یابد و زمان طولانی‌تری برای بازگشت به حالت طبیعی نیاز دارند؛ دنیا را سیاه‌وسفید می‌بینند و به نظر می‌رسد مدام از یک بحران به بحران دیگر می‌روند. رفتاردرمانی دیالکتیک روشی برای شناخت و آموزش مهارت‌های مقابله با این هیجانات شدید است.

همان‌طور که از نامش پیداست، ترکیبی از چهار رویکرد «توجه‌آگاهی، پذیرش، تعهد و تغییر رفتار» است که هدف کلی آن رسیدن به انعطاف‌پذیری روانی است؛ به‌گونه‌ای که نیازی به حذف یا از‌بین‌بردن احساس بد نباشد و فرد، به‌رغم این احساس، به‌سمت رفتاری مبتنی بر ارزش‌های اندیشیده‌شده حرکت کند.

مراجعان از طریق شش فرایند اساسی زیر هدایت می‌شوند:

یکی از روش‌های درمانی است که توسط روان‌شناسان مورد استفاده قرار می‌گیرد. پویایی گروه اغلب باعث می‌شود افراد با آن همراه شوند و درمان سرعت بیشتری نسبت به روان‌درمانی فردی داشته باشد.

همچنین گروه‌درمانی حالتی حمایتی برای افراد ایجاد می‌کند و زمانی که هدف افزایش مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی است، می‌تواند کاربردی بسیار مؤثر داشته باشد.

افراد یک خانواده از یکدیگر تأثیر می‌پذیرند؛ در نتیجه رفتار یکی از اعضا، رفتارها، شناخت‌ها و هیجانات سایر اعضا را تحت تأثیر قرار می‌دهد و به‌نوبه‌ی خود، نحوه‌ی تعامل این فرد هم از مجموعه‌ی خانواده تأثیر می‌گیرد.

در مراحل چرخه‌ی رشد، زمانی که خانواده در برخورد با مشکلاتی از قبیل اختلافات زناشویی، والدینی، تولد فرزند، مشکلات رفتاری یا افت تحصیلی فرزندان، اعتیاد یکی از والدین و مشکلات معیشتی دچار نابسامانی شود، درمانگر با شناسایی مشکل و بررسی روابط و الگوهای تعاملی میان اعضا به تغییر ساختاری اقدام کرده و با استفاده از تکنیک‌های تخصصی به درمان خانواده می‌پردازد.

زوج‌درمانی نوعی روان‌درمانی است که در آن درمانگر بالینی، با تجربه و تخصص خود و با بهره‌گیری از انواع مداخلات درمانی، زوجین را در شناسایی تعارضات و الگوهای ارتباطی ناکارآمدی که در زندگی مشترکشان شکل گرفته و رضایت و روابط عاشقانه‌شان را تضعیف کرده یاری می‌دهد و تعامل و سازگاری ارتباطی آن‌ها را بهبود می‌بخشد و ترمیم می‌کند.

سایکوتراپی یا درمان روان‌شناختی، مجموعه‌ی روش‌هایی برای درمان اختلالات روانی، هیجانی، انواع اختلالات شخصیت، اعتیاد و ناهنجاری‌های رفتاری و انطباقی است که عمدتاً با محوریت گفت‌وگو انجام می‌پذیرد.

در این فرایند، روان‌شناس به بررسی و ارزیابی تخصصی محتوای فرایند تفکر، احساسات، عواطف، گفتار و رفتار می‌پردازد. پس از تشخیص و معاینه‌ی وضعیت روانی، طرح درمان توسط درمانگر تدوین می‌شود و با استفاده از روش‌ها و تکنیک‌های متعدد مبتنی بر نظریه‌های روان‌درمانی، فرایند درمانی تخصصی طی می‌شود.